Sultan Abdülaziz’in Katilleri

Serkiz Orpilyan’ın Sultan Abdülaziz’in Katilleri, 1876’daki taht değişikliği ve Sultan Abdülaziz’in ölümü etrafındaki adli süreci ele alan muhtasar bir dönem belgesidir. Beş dile hâkim bir Osmanlı bürokratı olan Orpilyan; eserini 1881 Yıldız Mahkemesi tutanakları ve maddi deliller üzerine kurgulayarak teknik bir rapor hüviyetinde sunmuştur. Yazarın dürüstlüğü nedeniyle görevinden azledilmiş olması, metindeki hakikat arayışının biyografik teminatıdır.

Eserin temel önemi, Ermeni asıllı bir Osmanlı aydınının Sultan Abdülaziz’in hukukunu bir vatandaşlık ve sadakat borcuyla savunmasıdır. Bu yaklaşım, dönemin Osmanlıcılık idealinin ve farklı unsurların devlete duyduğu ortak aidiyetin somut bir tezahürüdür. Kitap, bir cinayet dosyasının analizinden öte, imparatorluk tebaasının ortak kader bilincini yansıtan özgün bir tarihsel vesikadır.